Orijinalini görmek için tıklayınız : Işık hızı son hız mıdır? Son hızsa çelişki varmıdır?
Big Bang'in olduğundan hareketle.
Evrenin çapı 180-195milyar ışık yılı ==> yarıçapı 90-97.5milyar ışık yılı.
Evrenin yaşı 13.7milyar-14.5milyar yıl.
Eğer ışık hızı son hızsa yukarıdaki veriler ışığında Evren'in yaşının 90-97.5 milyar yıl yada, Evren'in yarıçapının 13.7-14.5milyar ışık yılı olması gerekmezmi?
Ya da ışık hızı son hız değildir ve ışık hızı Evren'in başlangıcında aşılmış mıdır?
Kütlesi olan şeyin ışık hızına ulaşması Lorentz denklemleri ile imkansız görünüyor. Işık hızı, ışık hızı limitine uğramadan aşıldıysa.
Şöyleki;
" Süper soğuma (ya da hızlı soğuma) zaman zaman doğada gözlemlenen bir olgudur. Örneğin su *0C ın altına (-42C) *o kadar hızlı düşer ki bu durumda su buza dönüşmeden o düşük sıcaklıkta kalabilir" Büyük Patlama ve Öncesi *Sf 67 *Ferit Uslu
öncelikle bu çapın görünür evrenin çapı oldugunu hatırlatalım. Gerçek evrenin çapı muhtemel ki daha da büyüktür.
Bu benim de hep sordugum bir soruydu. Ama kavradıgım kadarıyla ışık yılı bir uzaklık ölçüsü. Dünya yılı ise zaman ölçüsü.
Big bange göre evrenin ilk anlarında ışık hızı aşılmış, ve evren ışık hızından daha hızlı bir biçimde genişlemiş.
Bende bir soru sorayım hemen evrenin ilk anlarında ışık hızı aşılmışsa nasıl olurda evrenin hızını arttırarak genişlediğinden nasıl bahsedebiliyoruz. Eğer ilk anları geçip şimdiye bakarsak ışık hızında genişliyorsa nasıl hızlanıyor diyebiliriz?
Evrenin hızını arttırarak genişledigi hakkında ben bir şey duymadım. Böyle bir görüş var mı bilmiyorum. Ama galaksilerin gittikçe birbirinden daha hızlı uzaklaştıkları yolunda görüş var.
Tam aksine evrenin eski hızı ile genişlemedigi düşünülüyor. Bu da kütle çekimine baglanıyor. Zaten aksi takdirde big crunch tezi olmazdı.
saygılarımla
Yanılmıyorsam izlediğim bir belgeselde bundan bahsetmişti. Big bang ile big crunch anlatılırken. Big crunch olabilmesi için evrenin yavaşlaması gerektiği dediğin gibi düşünülüyordu fakat bu karşın evrenin genişleme hızının artığından bahsediliyordu.
http://tr.wikipedia.org/wiki/Big_Crunch
bu başlıktada belgeselde izlediğime paralel şeyler yazıyor.
düşünce hızı, ışıktan hızlıdır..............
Fotonlar ve enerji sıçramaları ışıktan daha hızlıdır diye okumuştuk bir düzenbazdan.
Gerçekten öyle midir bilemeyiz lakin kara deliklerlere yakalanabilen ışıkları düşündükçe, ışığın evrende gerek sabit gerekse en hızlı olduğunu artık düşünemiyoruz.
Sn. Ki-adi'nin her geçen süre daha da hızlı bir şekilde genişlemesini biz de duymuştuk.
Cosmos belgeselinde olabilir.
Bu görüşe göre evren tekrar bir araya gelerek değil, birbirinden tamamıyla koparak yok olacak.
selanikli
18-06-2009, 14:14
E=m.c² formülünden ve maddenin kütlesinin hızı ile arttığından hareketle yapılan formülasyonda, maddenin hızı ışık hızından fazla olursa, kütle miktarı karekök içinde negatif çıkıyor. Bu ise irrasyonel sayıdır ve tanımsızdır.
Dolayısıyla bu konudaki görüş, ışık hızı aşılamaz değil, ışık hızı aşılırsa matematiksel olarak irrasyonel bir durumla karşı karşıya kalırız şeklindedir diye öğrenmiş idik üniversitede.
Saygılar.
Sayı bölü 0 eşittir sonsuz, bu nedenle ışık hızı eşiğinde kütlenin sonsuza ulaşması gerekir, eşik aşıldıktan sonra matematiksel olarak irrasyonel sayılarla karşı karşıyayız, çok doğru ifade etmişsiniz selanikli.
Ama bu nedenledir ki ışık hızı son hızdır önermesi geçerli hala.
ışık hızı son hız değildir maalesef
tachyon denilen partiküller ışık hızını geçmekte
ve katlamakla kalmıyor
ışık hızının tersi yönünde yani ışık hızı günümüzden geleceğe doğru hareket eğilimi gösterirken
tachyonlar ise gelecekten geçmişe doğru bir yol izliyor
http://en.wikipedia.org/wiki/Tachyon
bu linktede az bir bilgisi var tachyon un :)
İvan Karamazov
20-06-2009, 01:13
evrenin çapının ne olduğunu bilmiyorum, bileneceğini de sanmıyorum ancak görünür evrenin çapı yaklaşık olarak 93milyar ışıkyılı... İlginç ama bu durum ışık hızının aşılamayacağı gerçeğiyle çelişmiyor :) einstein'a göre zaman ve mekan ayrılmaz ikilidir... büyük patlamadan sonra evrenin giderek şiştiğini biliyoruz fakat buradaki şişme uzayda meydana geliyordu yani sadece maddesel olan kısımda değil uzay-zaman dokusunun kendi üzerinde şişme oluyordu. uzayın kendisinde genişleme olduğu için de görünür evrenin 93milyar ışık yılı çapa sahip olması pek tuhaf değil yani ışık hızı geçilmeden de bu mümkün :)
DreiMalAli
20-06-2009, 13:27
Big Bang'in olduğundan hareketle.
Evrenin çapı 180-195milyar ışık yılı ==> yarıçapı 90-97.5milyar ışık yılı.
Evrenin yaşı 13.7milyar-14.5milyar yıl.
Eğer ışık hızı son hızsa yukarıdaki veriler ışığında Evren'in yaşının 90-97.5 milyar yıl yada, Evren'in yarıçapının 13.7-14.5milyar ışık yılı olması gerekmezmi?
Ya da ışık hızı son hız değildir ve ışık hızı Evren'in başlangıcında aşılmış mıdır?
Kütlesi olan şeyin ışık hızına ulaşması Lorentz denklemleri ile imkansız görünüyor. Işık hızı, ışık hızı limitine uğramadan aşıldıysa.
Şöyleki;
" Süper soğuma (ya da hızlı soğuma) zaman zaman doğada gözlemlenen bir olgudur. Örneğin su *0C ın altına (-42C) *o kadar hızlı düşer ki bu durumda su buza dönüşmeden o düşük sıcaklıkta kalabilir" Büyük Patlama ve Öncesi *Sf 67 *Ferit Uslu
Sevgili qw19,
1. Evrenin genişleme hızı
ve
2. Işk hızı
birbirinden ayrı ve bağımsız(?) değerler ise...
diye yola çıkarsak, soruyu şu örneğe benzetebiliriz:
Senin hızın (= ışık hızı) yere göre v_q olsun.
Bir arabanın hızı (=Evrenin genişleme hızı) yere göre v_a olsun.
Elimizde de bir lastik ip olsun. Bu ipin uzunluğu sonsuza dek uzanabilecek elestik bir maddeden yapılmış diyelim.
Lastiğin bir ucunu bir duvara, diğer ucunu ise arabanın arkasına bağlıyoruz. Araba ile duvar arasındaki başlangıç uzaklık s olsun (Evrenin; ışık için geçirgen duruma geldiği konumda iken genişliği).
Sen lastik ipin duvara bağlandığı yerde ve lastik ipin üzerinde duruyorsun.
Araba v_a hızı ile hareket etmeye başladığında (yere göre), sen de v_q hızı ile (lastik ipe göre)hareket ediyorsun.
t zamanı sonra (13,7 milyar yıl sonra) duvardan ne kadar uzaklaşmış olursun?
Lastik ip durağan olsaydı, dt zaman aralığı içerisinde alacağın yolu hesaplamak basit olurdu: q_a*dt kadar.
Fakat lastik de dt zaman aralığı içerisinde bir miktar genişleyecek ve senin yere göre alacağın yol, bir miktar fazla olacaktı.
Duvara ne kadar yakınsan, bu fazlalık o kadar az olacak, duvardan ne kadar çok uzaktaysan bu fazlalık o kadar çok olacak.
Ve zaman geçtikce duvardan uzaklaştığın için, her yeni dt zaman aralığı içinde yere göre alacağın yol miktarı fazlalığı, bir önceki dt zaman aralığındaki fazlalıktan daha büyük olacak.
Sevgiler
Sn Dreimali,
Şuan evrenin genişleme hızı ne kadardır.Işık hızından fazla mıdır az mıdır?
İvan Karamazov
20-06-2009, 14:11
sevgili dreimalali verdiğiniz örnekte; yere göre ışık hızıyla giden bir tırın içinde, tırın gittiği yönde koşan adam yere göre ışık hızını geçer gibi bir paradoks yaratmış olmuyor muyuz? ben olayın sebebi tamamen topolojik diye biliyordum... mesela sonsuz dayanıklı ve az şişmiş bir balonun üzerinde, balonun şişkince olduğu kısımda birbirlerine sağdan ve soldan eşit uzaklıkta duran iki nokta alalım. bu iki noktanın balonun içinden uzaklığı, elbette ki balonun yüzeyindeki uzaklıktan küçüktür. şimdi balonu öyle şişirelim ki bu iki nokta balonun içinden gözlem yaptığımıza göre ışık hızıyla birbirinden uzaklaşsınlar... sadece balonun yüzeyini algılayarak ölçüm yaptığımızda bu iki nokta birbirinden ışıktan daha hızlı uzaklaşıyorlarmış gibi görünecektir çünkü biliyoruz ki bu uzunluk balonun içindeki uzunluktan daha fazladır... fakat durumun böyle olmadığını, aslında o iki noktanın birbirinden ışık hızıyla uzaklaştığını biliyoruz... yani ben durumun tam olarak bu örnekteki gibi olmasa da bu şekildeki topolojik bir sorundan kaynaklandığını biliyorum...
Benim şahsi görüşümü şöyle bir örnekle açıklamak istiyorum.
sigara dumanını ağzımızdan daire şeklinde ortası delik halka gibi yaparak birkaç tane üfleyebiliyoruz ya.
her halka zaman geçtikçe biraz daha büyüyüp genişliyyor.Sonra biz bir tane daha duman halkası üflüyoruz.Bu şekilde peş peşe halkalar genişleyerek yükseliyorlar.
Bu örnekte olduğu gibi big bang patlamasıda sonsuz zaman sürecinde defalarca olmuşsa ve olmayada devam edecekse,(patlamaları illaki bir merkezde düşünmeyin sonsuz uzayın sonsuz köşelerinde)
biz de bu patlamalardan birinin oluşturduğu halkadaysak evrenin ışık hızından fazla genişlemiş olmasının bu durum açıklayabilir kanaatinndeyim. Tabi bunlar benim faraziyelerim.
DreiMalAli
20-06-2009, 14:52
Sn Dreimali,
Şuan evrenin genişleme hızı ne kadardır.Işık hızından fazla mıdır az mıdır?
Sevgili Ayejj,
Evrenin genişleme hızı derken Hubble Sabiti kastediliyor: http://en.wikipedia.org/wiki/Hubble%27s_law
Linkdeki sayısal değeri: 74,2 (km/s)/Mpc
Yani yukarda verdiğim lastik ip örneğine uygun olarak,
bizden 1 mega parsec uzaklıkdaki bir noktanın bizden uzaklaşma hızı 74,2 km/s
bizden 2 mega parsec uzaklıkdaki bir noktanın bizden uzaklaşma hızı 2*74,2 km/s = 148,4 km/s
vs.
Yani bir noktaya kadar genişleme hızı ışık hızından küçük iken, o noktadan sonra ışık hızından büyük.
Fakat bunun bir sınırı var mıdır, yok mudur, bilmiyorum.
Daha doğrusu, kendi anlayışıma göre ben, Evrenin genişleme hızı diye bahsetsem de, ciddi kitaplarda gördüğüm kadarıyla bir "mekan genişlemesinden" bahsediliyor. Bu genişlemenin birimi bir hız birimi olsa da, bu genişleme, bildiğimiz anlamda bir maddesel "hareket" bir maddesel "hız" olarak yorumlanmıyor.
Bu noktayı ise anlamış değilim.
Ya da yanlış anlamışımdır.
Sevgiler
DreiMalAli
20-06-2009, 15:15
sevgili dreimalali verdiğiniz örnekte; yere göre ışık hızıyla giden bir tırın içinde, tırın gittiği yönde koşan adam yere göre ışık hızını geçer gibi bir paradoks yaratmış olmuyor muyuz? ben olayın sebebi tamamen topolojik diye biliyordum... mesela sonsuz dayanıklı ve az şişmiş bir balonun üzerinde, balonun şişkince olduğu kısımda birbirlerine sağdan ve soldan eşit uzaklıkta duran iki nokta alalım. bu iki noktanın balonun içinden uzaklığı, elbette ki balonun yüzeyindeki uzaklıktan küçüktür. şimdi balonu öyle şişirelim ki bu iki nokta balonun içinden gözlem yaptığımıza göre ışık hızıyla birbirinden uzaklaşsınlar... sadece balonun yüzeyini algılayarak ölçüm yaptığımızda bu iki nokta birbirinden ışıktan daha hızlı uzaklaşıyorlarmış gibi görünecektir çünkü biliyoruz ki bu uzunluk balonun içindeki uzunluktan daha fazladır... fakat durumun böyle olmadığını, aslında o iki noktanın birbirinden ışık hızıyla uzaklaştığını biliyoruz... yani ben durumun tam olarak bu örnekteki gibi olmasa da bu şekildeki topolojik bir sorundan kaynaklandığını biliyorum...
Sevgili İvan Karamazov,
ilk bakışta, verdiğin tır örneğinde haklısın. Işık hızı geçilir oluyor gibi bir izlenim oluşuyor.
Fakat anladığım kadarıyla, Evrenin genişlemesi bir "maddesel hız" olarak yorumlanmadığı için, ışık hızı yine sınır hız olarak kalıyor.
Ama hemen belirteyim, bu noktayı anladığımı söyliyemem.
Maddesel olmadığı sürece, ışık hızını geçmek gayet kolay.
- Yuvarlak bir cismi, mesela bir bir CD'yi masa kenarından düşmeye bırakırsal, CD ile masa kenarının kesiştiği geometrik nokta bir yerde ışık hızını geçer.
- Veya çok uzun bir makası kapadığımızda, makasın kollarının kesiştiği nokta, bir yerden sonra ışık hızını geçer.
- Veya elimedeki bir laser pointerle Jüpitere nişan alıp pointeri yeteri kadar hızla sallarsam, laserin Jüpiter üzerinedeki izdüşümünün hızı ışık hızını geçer.
Verdiğin balon şişmesi örneğini popüler kitaplarda okumuşumdur. Bu örnek yanılmıyorsam iki boyutlu bir Evren için verilir.İki boyutlu evren topun yüzeyini oluşturur.
Burada anlatılmak istenen, top şişerken, topun yüzeyindeki galaksiler (=2 boyutlu evren) birbirlerinden, aralarındaki uzaklığa orantılı bir hızla uzaklaşmış oluyorlar.
Fakat üç boyutlu bir evreni anlatan örneğe raslamadım.
Muhtelen normal.
İki boyutlu bir evrenin genişlemesini anlatmak için üç boyutlu bir örnek gerekiyorsa, üç boyutlu bir evrenin genişlemesini anlatmak için, herhalde 4 boyutlu bir örnek vermek gerekiyor. Ki bu bizi aşıyor. Ancak matemaksel ifade gerektiriyordur.
Yoksa ben mi yanlış anladım?
Sevgiler
İvan Karamazov
20-06-2009, 15:23
evet aynen öyle :) ben durumu daha net tasvir etmek için verdim o örneği... biz kendi durumumuzda bir 2-sphere değil de bir 3-sphere şişirmemiz gerekiyor :) bunu hayal etmek biraz yorucu ve yorucu olduğu gibi imkansız ama bunun matematiksel sonuçlarını ölçmek hiç de zor değil... hani şu: "maddesel bir şişme değil tam olarak" diye kastettiğin de zaten bu: uzayın bir bütün olarak şişmesi... bu durum da topolojik bir yanılsama oluşturuyor sadece...:)
Işık hıında giden trenin içinde biri koşarsa bu paradoks olmaz.
Trenin ortasında durduğunu kabul edelim ve koşmayı bırakın bir flaş patlatalım trenin her noktası ışık hızında olduğu için aynı hızda görüneceklerdir.
Şu rölativiteye göre hız denklemlerini bulup asarsanız, iş daha netleşecek.
Fakat ilk iletimdeki sorumun karşılığı değil bunlar arkadaşlar.
sosyalistt
22-06-2009, 15:40
Doğrudur, kütlesi olan varlıklar ışık hızına ulaşamaz ancak boşluğun kütlesi yoktur ve Big Bang'e göre ilk zamanlarda ışık hızından daha hızlı bir şekilde genişlemiştir.
DreiMalAli
27-06-2009, 00:34
Işık hıında giden trenin içinde biri koşarsa bu paradoks olmaz.
Trenin ortasında durduğunu kabul edelim ve koşmayı bırakın bir flaş patlatalım trenin her noktası ışık hızında olduğu için aynı hızda görüneceklerdir.
...
İlk iletimde açıkca belirtmesem de, ışık hızı ile evrenin genişleme hızını göreliliğe göre değil, normal bir toplama işlemine tabi tutmayı ima etmiştim. İvan Karamazov itirazında haklıydı. Fakat benim anlatmak istediğim ile, İvan Karamazov'un anladığı birbirinden farklıydı.
...
Fakat ilk iletimdeki sorumun karşılığı değil bunlar arkadaşlar.
Hmmm. İlginç.
Hem de cümlenin her iki anlamıyla.
Sevgiler