haci
20-12-2004, 19:36
Bu egilimlerin kokenini anlamak icin Seriat Kanunlari''nin gecmisine kisa bir goz atmak gerekmektedir.
Kur''an genis kapsamli bir kanun kitabi degildir. Kanunlarla ugrasan yalniz 80 kadar ayet vardir. Bu ayetlerin ilgi alani genisse de, Kur''an genel olarak mevcut Arap geleneksel kanun ve yasalarina isik tutmaktan ve onlardan bazilarini modifiye etmekten oteye gitmez.
Muhammed yasami sirasinda ayni zamanda Anayasa Mahkemesi Baskani gibi davranmistir. Huzuruna cikarilan kanuni durumlari Kur''an muvacehesinde yorumlamis ve Kur''an''da bulunan bazi ayetleri genisleterek, onlari yasama uygulamistir.
Muhammed''in olumunden sonra bu isi Halifeler ustlenmislerdir. 661 yilinda merkezi Sam olan Emevi Hanedanligi kurulunca, ortaya cikan genis imparatorluk icin Kur''an kokenli kanunlar yetersiz kalmislardir. Tabii Muhammed gibi bir lider de olmadigindan, yeni kanunlara gereksinim duyulmustur. Cesitli eyaletlere kadilar atanmistir. Ayrica kadilarin gorevleri arasinda Emevi''lerin mali ve idare ile ilgili kanunlarini da uygulamak vardir. Emevilerin kanunlarinin cogu ise ya Roma-Bizans, ya da Iran-Sasani kokenlidir. Emeviler fethettikleri bolgelerde mevcut bu kanunlari bunyelerine kabul etmek zorunda kalmislardir. Kadilara duruma gore hangi kanunlara uymalari gerektigi konusunda buyuk bir yetki verilmistir. Kur''an''a mi, yoksa bu yerel ve yabanci kanunlara mi uyacaklarina kendileri karar vereceklerdir. Ancak butun bu uygulamalar sirasinda, Medine doneminde uygulanmakta olan Medeni kanunlara olan iltifat onemli olcude azalmis, bu kanunlar unutulmaya yuz tutmustur.
Bu durum 8nci yuzyila kadar boyle devam etmistir. O devirde bazi Musluman bilim adamlari bir araya gelmisler ve bu durumu tartismaya baslamislardir. Emevi''lerin kanunlarini Musluman halka uygulamak dogru mudur? Bu kanunlardan hangileri Kur''an''daki Allah''in kanunlari ile uyumludur? Aslinda bu durumu 8nci yuzyilin ortalarinda iktidara gelen Abbasi hukumdarlari istemislerdir. Abbasi''ler gercekten Kur''an''a ve fikiha dayanan gercek bir Islami ulke kurmaya calismaktadirlar. Islam hukukunun baslangici iste bu zamana dayanmaktadir. Butun amac, Emevilerden kalan kanunlari incelemek ve Kur''an''la uyumlu olanlarini tutmak ve gerekiyorsa, modifiye etmek, digerlerini yururlukten kaldirmaktir. Yani o anda mevcut butun kanunlari Islam''lastirmaktir, amac..
Bu Islam''lastirma sureci sirasinda iki farkli ekol ortaya cikmistir. Bunlardan biri Medine''deki Maliki''ler, digeri ise, el-Kufah''daki Hanefiler dir. Bunlarin lideri olan ustun bilim adamlari sirayla, Malik ibn Anas ve Abu Hanifah''dir.. Bu iki ekolun sectigi kanunlar arasinda onemli farklar vardir. Cunku bu ekollerin liderleri arasinda onemli dusunce farklari mevcuttur. Herseyden once bu iki bilim adaminin hizmet ettigi sosyal ortamlar farklidir. Hangi kanunlarin nasil uygulanacagi hakkinda, kendi topluluklarinin cikarini dusunen bu iki bilim adami arasinda derin bir anlasmazlik ortaya cikmistir. Boylece Maliki ve Hanefi ekolleri turemistir. Bu bilim adamlari kendi toplumlarina uygun bulduklari kanunlari secmislerdir.
Daha sonra bu durumu duzeltmeyi amaclayan, ash Shafi adli ucuncu bir bilimi adami ortaya cikmis ve ucuncu bir ekolun ortaya cikmasina neden olmustur. Uc ekol ortaya cikmistir. Hanefi, Maliki ve Safi...
Safi ekolu Kur''ana ve geleneksel sunnete dayali, genis temelli bir kanun sisteminin olusturulmasina calismistir. Bunun icin de Hadislerin dogruluguna buyuk onem verilmistir. Bu arada "Kiyas" sistemi olusturulmustur. Bazi zor durumlarda, daha once verilen kararlara bas vurulmustur. Aslinda bu durum bugun bile Bati''da kullanilan bir yaklasimdir. Safi''nin bu istegi uzerine Hadisler buyuk bir dikkatle toplanmislar ve kategorize edilmislerdir.
Safi''den sonra Ahmed bin Hanbal isimli bir bilim adami onun gorevlerini ustlenmis ve kendi ekolunu olusturmustur.
Oldu mu dort.. Hanefi, Maliki, Safi ve Hanbeli...
Iste size dort mezhebin ortaya cikis nedeni ve sekli..
Simdi siz bunlara mezhep diyebilir misiniz?
Bence bunlar mezhep degil. 4 ekol.. Mevcut kanunlardan hangilerinin kendilerine uygulanmasi gerektigine inanan dort Islam aliminin eseri olan dort ayri yaklasim veya egilim..
Temelde tumu de ayni.. Ayrintida farkli. Bazan bu ayrinti o kadar onemli bile degil. En buyuk fark Maliki''ler ile Hanefiler arasinda. Safi''ler her ikisine de yakin, Hanbeliler de oyle. Sadece Safi''lerin devami..
Maliki, Hanefi, Safi ve Hanbeli egilimleri mezhep olamayacak kadar birbirine yakin ekollerdir.. Bence mezhep kabul edilmemeleri gerekir.
Peki sizce?
Bu durumda Islam''da temel olarak yalniz iki mezhep oldugu soylenebilir. Sunni ve Sii.. Bu mezheplerden Siiler''in cok sayida farkli ve bazilari sapkin ekolleri vardir. Sunni''lerin ise dort ana ekolu vardir.
Selamlar
HACI
Kur''an genis kapsamli bir kanun kitabi degildir. Kanunlarla ugrasan yalniz 80 kadar ayet vardir. Bu ayetlerin ilgi alani genisse de, Kur''an genel olarak mevcut Arap geleneksel kanun ve yasalarina isik tutmaktan ve onlardan bazilarini modifiye etmekten oteye gitmez.
Muhammed yasami sirasinda ayni zamanda Anayasa Mahkemesi Baskani gibi davranmistir. Huzuruna cikarilan kanuni durumlari Kur''an muvacehesinde yorumlamis ve Kur''an''da bulunan bazi ayetleri genisleterek, onlari yasama uygulamistir.
Muhammed''in olumunden sonra bu isi Halifeler ustlenmislerdir. 661 yilinda merkezi Sam olan Emevi Hanedanligi kurulunca, ortaya cikan genis imparatorluk icin Kur''an kokenli kanunlar yetersiz kalmislardir. Tabii Muhammed gibi bir lider de olmadigindan, yeni kanunlara gereksinim duyulmustur. Cesitli eyaletlere kadilar atanmistir. Ayrica kadilarin gorevleri arasinda Emevi''lerin mali ve idare ile ilgili kanunlarini da uygulamak vardir. Emevilerin kanunlarinin cogu ise ya Roma-Bizans, ya da Iran-Sasani kokenlidir. Emeviler fethettikleri bolgelerde mevcut bu kanunlari bunyelerine kabul etmek zorunda kalmislardir. Kadilara duruma gore hangi kanunlara uymalari gerektigi konusunda buyuk bir yetki verilmistir. Kur''an''a mi, yoksa bu yerel ve yabanci kanunlara mi uyacaklarina kendileri karar vereceklerdir. Ancak butun bu uygulamalar sirasinda, Medine doneminde uygulanmakta olan Medeni kanunlara olan iltifat onemli olcude azalmis, bu kanunlar unutulmaya yuz tutmustur.
Bu durum 8nci yuzyila kadar boyle devam etmistir. O devirde bazi Musluman bilim adamlari bir araya gelmisler ve bu durumu tartismaya baslamislardir. Emevi''lerin kanunlarini Musluman halka uygulamak dogru mudur? Bu kanunlardan hangileri Kur''an''daki Allah''in kanunlari ile uyumludur? Aslinda bu durumu 8nci yuzyilin ortalarinda iktidara gelen Abbasi hukumdarlari istemislerdir. Abbasi''ler gercekten Kur''an''a ve fikiha dayanan gercek bir Islami ulke kurmaya calismaktadirlar. Islam hukukunun baslangici iste bu zamana dayanmaktadir. Butun amac, Emevilerden kalan kanunlari incelemek ve Kur''an''la uyumlu olanlarini tutmak ve gerekiyorsa, modifiye etmek, digerlerini yururlukten kaldirmaktir. Yani o anda mevcut butun kanunlari Islam''lastirmaktir, amac..
Bu Islam''lastirma sureci sirasinda iki farkli ekol ortaya cikmistir. Bunlardan biri Medine''deki Maliki''ler, digeri ise, el-Kufah''daki Hanefiler dir. Bunlarin lideri olan ustun bilim adamlari sirayla, Malik ibn Anas ve Abu Hanifah''dir.. Bu iki ekolun sectigi kanunlar arasinda onemli farklar vardir. Cunku bu ekollerin liderleri arasinda onemli dusunce farklari mevcuttur. Herseyden once bu iki bilim adaminin hizmet ettigi sosyal ortamlar farklidir. Hangi kanunlarin nasil uygulanacagi hakkinda, kendi topluluklarinin cikarini dusunen bu iki bilim adami arasinda derin bir anlasmazlik ortaya cikmistir. Boylece Maliki ve Hanefi ekolleri turemistir. Bu bilim adamlari kendi toplumlarina uygun bulduklari kanunlari secmislerdir.
Daha sonra bu durumu duzeltmeyi amaclayan, ash Shafi adli ucuncu bir bilimi adami ortaya cikmis ve ucuncu bir ekolun ortaya cikmasina neden olmustur. Uc ekol ortaya cikmistir. Hanefi, Maliki ve Safi...
Safi ekolu Kur''ana ve geleneksel sunnete dayali, genis temelli bir kanun sisteminin olusturulmasina calismistir. Bunun icin de Hadislerin dogruluguna buyuk onem verilmistir. Bu arada "Kiyas" sistemi olusturulmustur. Bazi zor durumlarda, daha once verilen kararlara bas vurulmustur. Aslinda bu durum bugun bile Bati''da kullanilan bir yaklasimdir. Safi''nin bu istegi uzerine Hadisler buyuk bir dikkatle toplanmislar ve kategorize edilmislerdir.
Safi''den sonra Ahmed bin Hanbal isimli bir bilim adami onun gorevlerini ustlenmis ve kendi ekolunu olusturmustur.
Oldu mu dort.. Hanefi, Maliki, Safi ve Hanbeli...
Iste size dort mezhebin ortaya cikis nedeni ve sekli..
Simdi siz bunlara mezhep diyebilir misiniz?
Bence bunlar mezhep degil. 4 ekol.. Mevcut kanunlardan hangilerinin kendilerine uygulanmasi gerektigine inanan dort Islam aliminin eseri olan dort ayri yaklasim veya egilim..
Temelde tumu de ayni.. Ayrintida farkli. Bazan bu ayrinti o kadar onemli bile degil. En buyuk fark Maliki''ler ile Hanefiler arasinda. Safi''ler her ikisine de yakin, Hanbeliler de oyle. Sadece Safi''lerin devami..
Maliki, Hanefi, Safi ve Hanbeli egilimleri mezhep olamayacak kadar birbirine yakin ekollerdir.. Bence mezhep kabul edilmemeleri gerekir.
Peki sizce?
Bu durumda Islam''da temel olarak yalniz iki mezhep oldugu soylenebilir. Sunni ve Sii.. Bu mezheplerden Siiler''in cok sayida farkli ve bazilari sapkin ekolleri vardir. Sunni''lerin ise dort ana ekolu vardir.
Selamlar
HACI